O NAS
Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim działa na podstawie Zarządzenia Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego prof.dr.hab. Waldemara Tarczyńskiego (nr 138/2022) i Uchwał Senatu US (nr 114, nr 115) z dnia 29 września 2022 roku jako wyodrębniona ogólnouczelniana jednostka organizacyjna Uniwersytetu Szczecińskiego. Prowadzi działalność badawczą, naukową,dydaktyczną, popularyzatorską i promocyjną w zakresie olimpizmu w ujęciu interdyscyplinarnym. Nadzór nad działalnością Muzeum sprawuje rektor US. Od 1 października 2022 roku dr hab. Jerzy Eider, prof.US (m.in. były dziekan Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US w latach 2011 – 2019, członek Zachodniopomorskiej Rady Olimpijskiej, członek honorowy Szczecińskiego Klubu Olimpijczyka)pełni obowiązki Dyrektora Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim,będąc jednocześnie pracownikiem badawczo – dydaktycznym Instytutu Nauk o Kulturze Fizycznej Wydziału Kultury Fizycznej i Zdrowia US.
Uroczyste otwarcie działalności Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim odbyło się 29 listopada 2022 roku.
Siedzibą Muzeum jest Wydział Kultury Fizycznej i Zdrowia US – al. Piastów 40b, budynek 6. Uniwersytecka jednostka muzealna składa się z dwóch części: usytuowanego na parterze holu raz sali wystawowej. W pierwszym pomieszczeniu na ścianie między oknami, umieszczona jest tablica informacyjna, na której przedstawiono historię powstania muzeum oraz wymieniono uhonorowanych olimpijczyków, paralimpijczyków*, trenerów, fizjoterapeutów, sędzinę sportową – absolwentów szczecińskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Uniwersytetu Szczecińskiego. Na znajdującej się tuż obok dużej antyramie umieszczono współczesne fotografie naszych uhonorowanych osób (wykonane podczas przekazywanych eksponatów sportowych). W holu wyeksponowane są fotografie (powiększone z dyplomów magisterskich lub licencjackich) 26 sportowców biorących udział w IO lub IP. Na ścianie jest umieszczony monitor, na którym wyświetlane są filmy promujące uniwersyteckie Muzeum, jak również pokaz licznych fotografii ukazujących pozyskaną kolekcję sportową. Przy wejściu do sali głównej muzeum umieszczone są podobizny sześciu osób, wśród których pięciu pełniło podczas igrzysk funkcje trenerskie a jedna menedżerską, następnie dwie fotografie fizjoterapeutów oraz jedna sędzi sportowej. Eksponaty sportowe podarowane przez absolwentów znajdują się w sali 24-25, będącej główną częścią uczelnianego muzeum. Liczne eksponaty bardzo dobrze prezentują się w wolnostojących szklanych gablotach muzealnych, witrynach na cokole, manekinach jak również na ścianach.
Zgromadzoną kolekcję (do 31 grudnia 2023 roku) tworzą m.in.: medale paralimpijskie (złoty i brązowy), medale pamiątkowe (otrzymują je wszystkie osoby, które oficjalnie uczestniczą w igrzyskach), medale z różnych imprez mistrzowskich; reprezentacyjne ubiory (bluza i spódnica, męskie ubranie wraz z obuwiem, marynarki męskie, dresy, bluzy dresowe, koszulki i spodenki startowe oraz treningowe); koszulki wolontariuszy; obuwie sportowe (kolce lekkoatletyczne do biegania); sprzęt sportowy ( blok startowy – treningowy, tyczka do skoku o tyczce); akredytacje, dokumenty archiwalne (np. dyplomy, legitymacje, listy gratulacyjne, artykuły prasowe; fotografie, maskotki; pamiątki olimpijskie i paralimpijskie (sprzedawane uczestnikom igrzysk oraz kibicom).
W pomieszczeniu muzealnym znajdują się również gabloty wyposażone w opracowania zwarte wielu autorów (indywidualne, współautorskie, pod redakcją) związane z olimpizmem.
Obecnie (na 31 grudnia 2023 roku) w Muzeum uhonorowani są absolwenci byłej szczecińskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Szczecińskiej oraz obecnego Uniwersytetu Szczecińskiego, także osoby, które uzyskały stopień doktora nauk o kulturze fizycznej w US ,jak również byli nauczyciele akademiccy wymienionych uczelni – uczestniczyli w największej imprezie sportowej świata – czterolecia (wyjątek tokijskie 2020 w 2021) igrzyskach: olimpijskich, paralimpijskich (nowe nazewnictwo obowiązujące w Polsce od 6 lutego 2023 roku).
W gronie uhonorowanych jest 24 olimpijczyków, 4 paralimpijczyków, 6 trenerów, 2 fizjoterapeutów oraz 1 sędzię sportową – łącznie to 36 uczestników letnich IO, IP (ponieważ jedna osoba występuje w zestawieniu dwukrotnie zarówno jako olimpijczyk, jak i menedżer w gronie trenerskim). W gronie wyróżnionych są między innymi medaliści IO i IP (np. Marek Kolbowicz, Konrad Wasielewski z partnerami Michałem Jelińskim, Adamem Korolem – mistrzowie olimpijscy w wioślarskiej czwórce podwójnej Pekin 2008, Henryk Wawrowski – srebrny medalista piłkarskiej reprezentacji na igrzyskach Montreal 1976, Patryk Dobek – brązowy medalista w biegu na 800 m Tokio 2020)
* „od 2023 roku ze słowa „paraolimpijczyk” usunięta została litera „o”, tym samym mówimy już „sport paralimpijski” czy „igrzyska paralimpijskie”. Te zmiany lingwistyczne są dostosowaniem do standardów międzynarodowych, gdzie nie ma „Paraolympic Games” tylko są „Paralympic Games”.
Historia utworzenia Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim
W dotychczasowej historii Uniwersytetu Szczecińskiego (uczelnia rozpoczęła działalność 1 września 1985 roku) nadano wielu pomieszczeniom (sale, aule, izba, czytelnia, biblioteka, audytorium) imię zasłużonych profesorów lub nazwano je innymi zindywidualizowanymi określeniami (np. Aula Szczecińskiej Szkoły Transportu). Żadne z uhonorowanych w ten sposób pomieszczeń uczelnianych nie było związane z nauką o kulturze fizycznej (np. ze sportem, olimpizmem itd.).
Na uniwersyteckich wydziałach, w tym w jednostkach organizacyjnych związanych z kulturą fizyczną: Instytucie Kultury Fizycznej (1.09.1985 – 30.09.1992, wcześniej na Wydziale Wychowania Fizycznego Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie : 1.10.1973 – 31.08.1985), Instytucie Kultury Fizycznej Wydziału Nauk Przyrodniczych (1.10.1992 – 28.02.2011), Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia (1.03.2011 – 30.09.2019), Wydziału Kultury Fizycznej i Zdrowia (od 1.10.2019) studiowało wielu sportowców ze szczecińskich i wojewódzkich klubów sportowych, uprawiających różne dyscypliny i konkurencje sportowe ,członkowie kadr narodowych. Reprezentowali oni Polskę na największych imprezach sportowych: igrzyskach olimpijskich i paraolimpijskich, mistrzostwach świata i Europy, pucharach świata i Europy, uniwersjadach. Zdobywali medale, zajmowali miejsca finałowe, godnie reprezentowali m.in. swój kraj, klub sportowy, uczelnię oraz wydział. Również w wymienionych imprezach mistrzowskich uczestniczyli studenci, absolwenci szczecińskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej, Uniwersytetu Szczecińskiego pełniąc funkcje trenerskie, fizjoterapeutyczne, sędziowskie.
Dla uhonorowania absolwentów Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Szczecinie i Uniwersytetu Szczecińskiego – uczestników igrzysk olimpijskich lub paraolimpijskich – podjęto pod koniec 2018 roku działania zmierzające do utworzenia Wydziałowej Sali Osiągnięć Sportowych (WSOS) w Wydziale Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia Uniwersytetu Szczecińskiego (al. Piastów 40b, budynek 6). W czerwcu 2019 roku salę 24-25, znajdującą się na parterze budynku, przekazano na potrzeby tworzonej WSOS. Koncepcja, organizacja, wyposażenie sali, biografie uczelniane i sportowe naszych uhonorowanych absolwentów zostały szczegółowo przedstawione w opracowaniu monograficznym Jerzego Eidera pt. ”Wydziałowa Sala Osiągnięć Sportowych w Uniwersytecie Szczecińskim”, wydaną przez WNUS w 2020 roku.
Jednak trudna sytuacja, z którą zmagaliśmy się od 2020 roku – przedłużająca się pandemia wywołana koronawirusem COVID-19 oraz podjęte środki zapobiegające rozprzestrzenianiu się wirusa (np. praca zdalna na uczelni, izolacja) uniemożliwiła spełnienie opracowanego harmonogramu zadań, które należało zrealizować, aby doprowadzić do otwarcia WSOS jeszcze w 2020 roku. Przede wszystkim nie można było doprowadzić do spotkań z naszymi uczelnianymi absolwentami – olimpijczykami, paraolimpijczykami, trenerami, fizjoterapeutami, sędzią – uczestnikami letnich igrzysk olimpijskich lub paraolimpijskich, którzy mieli przekazywać m.in. swoje eksponaty sportowe upamiętniające ich uczestnictwo w największej imprezie sportowej czterolecia (wyjątkowo pięciolecia Tokio 2020, ze względu na ogólnoświatową pandemię).
W 2021 roku, w ciągu pięciu miesięcy (od maja do września) aż 22 absolwentów (13 olimpijczyków, 3 paraolimpijczyków, 4 trenerów, 2 fizjoterapeutów) zaszczyciło swoją obecnością tworzoną WSOS, przekazując liczne pamiątki sportowe z ich uczestnictwa w IO (1968 – 2020), IP (1980 – 2020) jak i innych imprez sportowych – mistrzowskich.
Liczba i jakość historyczna podarowanych i zgromadzonych różnych eksponatów sportowych w latach 2019 – 2021 była tak imponująca, że we wrześniu 2021 roku podjęto decyzję o przekształceniu WSOS w Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim (MOwUS). Inicjatywa utworzenia Muzeum została bardzo pozytywnie oceniona przez nowe władze Uniwersytetu Szczecińskiego kadencji 2020 – 2024. JM Rektor prof. dr hab. Waldemar Tarczyński i kanclerz mgr inż. Andrzej Jakubowski wspierali (czynią to cały czas) w ramach swoich pełnionych funkcji wszelkie działania organizacyjne realizowane przez dr hab. Jerzego Eidera, prof.US (pomysłodawcę i organizatora WSOS, Muzeum), zmierzające do uroczystego otwarcia muzealnej jednostki ogólnouczelnianej 29 listopada 2022 roku.
Zasoby muzealne ciągle są powiększane, bowiem kolejni absolwenci – uczestnicy IO, IP dostarczają w formie darowizny liczne artefakty sportowe. Na dzień 31 grudnia 2023 roku, już 30 absolwentów przekazało różne eksponaty sportowe wzbogacające wyposażenie m.in. gablot muzealnych, manekinów.
Notatka biograficzna dyrektora p.o. dr hab. Jerzego Eidera, prof. US
Absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Uprawiał gimnastykę sportową w MKS „Znicz” Jarosław i GTS „Wisła” Kraków. Doktor habilitowany nauk o kulturze fizycznej, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Szczecińskiego. Pracownik badawczo – dydaktyczny Instytutu Nauk o Kulturze Fizycznej Wydziału Kultury Fizycznej i Zdrowia ( od 01.10.2019 r. nowa nazwa ) Uniwersytetu Szczecińskiego. Dziekan Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia Uniwersytetu Szczecińskiego ( WKFiPZ US ) ( 2011 – 2019 ), prodziekan Wydziału Nauk Przyrodniczych ds. Instytutu Kultury Fizycznej US ( 2008 – 2011 ), jednocześnie pełnił funkcję dyrektora IKF, dyrektor Instytutu Kultury Fizycznej Wydziału Nauk Przyrodniczych US ( 2002 – 2011 ), kierownik Katedry Sportów Indywidualnych, Turystyki i Rekreacji WKFiPZ US ( 2016 – 2019 ), wcześniej wiele lat kierownik rożnych zakładów ( 1996 – 2016 ). Teoretyk i praktyk kultury fizycznej oraz ruchu olimpijskiego i paralimpijskiego. Przewodniczący, organizator konferencji naukowych i popularnonaukowych związanych z olimpizmem, Autor – współautor – ponad 290 prac naukowych, w tym 17 monografii, 15 pod redakcją naukową, 6 podręczników akademickich. Promotor 5 prac doktorskich obronionych, w tym mistrza olimpijskiego ( Pekin 2008 ) w wioślarskiej czwórce podwójnej dr. Marka Kolbowicza ( 2012 ), licznych prac licencjackich ( m.in. olimpijczyków: Pawła Baraszkiewicza i Kacpra Ziemińskiego – IKF PWSZ w Wałczu ) i magisterskich ( w tym olimpijczyków: Henryka Wawrowskiego – IKF US, Przemysława Czerwińskiego, Damiana Zielińskiego, Marcina Lewandowskiego, Łukasza Chyły – WKFiPZ US ). Redaktor naukowy czasopisma „Central European Journal of Sport Sciences and Medicine” ( 2013 – 2021 ). Członek Zachodniopomorskiej Rady Olimpijskiej ( od 2006 r. ), członek honorowy Szczecińskiego Klubu Olimpijczyka ( od 2006 r. ), przewodniczący Rady Sportu Gminy Miasta Szczecin ( 2003 – 2021 ). Jest pomysłodawcą tworzonej Wydziałowej Sali Osiągnięć Sportowych w Uniwersytecie Szczecińskim (w byłym Wydziale Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia US) na bazie której powstało Muzeum Olimpizmu w Uniwersytecie Szczecińskim. Od października 2022 roku p.o dyrektora Muzeum.
Za swoją działalność na rzecz upowszechniania idei, ruchu olimpijskiego, olimpizmu został odznaczony przez PKOI w 2006 roku srebrnym medalem a w 2022 roku złotym medalem „Za zasługi dla Polskiego Ruchu Olimpijskiego”, natomiast w 2023 roku medalem okolicznościowym z okazji 100 lecia Polskiego Komitetu Olimpijskiego.
Autorskie, współautorskie, pod redakcją naukową opracowania zwarte poświęcone problematyce olimpizmu, szczególnie na Pomorzu Zachodnim:
Wybrane opracowania
W pomieszczeniu muzealnym znajdują się gabloty, w których umieszczone są opracowania zwarte (autorskie, współautorskie, pod redakcją naukową), związane z olimpizmem, dotyczące naszych osób uhonorowanych w muzeum, uczestników IO, IP – reprezentujących kluby sportowe województwa zachodniopomorskiego. Również w gablotach są wyłożone książki oraz artykuły popularnonaukowe ukazujące muzeum w wielu zagadnieniach:
